Angst gedreven onderwijs in de ban!

Lodewijk_Asscher_Senate_of_PolandWat is het een voorrecht dat iedereen in Nederland onderwijs mag volgen of zelfs ‘moet’ volgen tot ons 18e levensjaar.  Nog mooier is het om het onderwijs mede mogelijk te maken, met de docent voorop! Maar waar leiden deze docenten hun bloedjes van leerlingen/studenten nu voor op? Onlangs zei minister Asscher nog in het NOS Journaal “Het onderwijs moet kinderen voorbereiden op een toekomst waarin robots bijna alles beter (goedkoper) kunnen dan mensen”. Uitspraken zoals “Wij leiden onze studenten op tot competente rebellen”, aldus collegevoorzitter Nienke Meijer van Fontys Hogescholen, past in deze lijn. De kanjers uit onderwijsland gaan dus leerlingen/studenten opleiden voor een toekomst waarvan we nu nog niet weten hoe deze er uit gaat zien.

Gezien alle ontwikkelingen en uitspraken van hoogwaardigheidsbekleders, andere mensen in een (tamelijke) top-functie of de ‘gewone docent’, is het vreemd dat het ministerie extra accent aanbrengt op het cognitieve gebied van de leerling of student. De leerprestaties voor vakken zoals wiskunde, Nederlands of Engels baren de overheid steeds meer zorgen. Een rigoureuze aanpak tot gevolg; verzwaring van examens, inkorten van vakanties, extra contacturen en in sommige onderwijslagen worden reken- en taaltoetsen (verplicht) toegevoegd. Een foriginalocus op cognitief gebied is heus niet verkeerd, maar we vergeten vaak dat leerprestaties worden bevorderd als iemand goed in zijn vel zit. Een lerende heeft dan ook een gedegen mentaal kapitaal nodig. Zo zei hoogleraar positieve psychologie Jan Walburg “Leerlingen leren beter en ontwikkelen zich breder met een wakkere en positieve geest”. Dit klinkt voor sommige misschien vanzelfsprekend, maar het huidige onderwijs is vaak vormgegeven met ‘angst’.

Hoezo angst denkt u? Het onderwijs is zo prestatiegericht, dat de lerende angst krijgt om te falen. “Als ik maar over mag naar het volgende jaar” of “Ik hoop niet dat ik een niveau lager moet”, “Als ik mijn propedeuse maar haal”. En zo zijn er legio voorbeelden te noemen. Cijfers zijn belangrijk, want dat geeft voor vele aan of je ergens goed in bent of niet en wat je kan gebruiken voor in de toekomst. Naar mijn mening zegt een cijfer echter niet zoveel en is een cijfer niet zo houdbaar voor de toekomst. Betekent een ‘9’ voor een vak, dat je dat op en top beheerst? Zelfs over een x-aantal jaar? Ik denk van niet. Maar met z’n allen creëren we wel een angstcultuur met deze kwantitatieve cijfertjes. Daarnaast begeven we ons naar een participatiemaatschappij waarbij talentontwikkeling en jezelf profileren belangrijk is om te overleven. Als je niet over voldoende talent beschikt of je kunt je niet profileren, dan tel je niet meer mee. Althans, die angst wordt gecreëerd. Ook ouders merken dit op en leggen een prestatiedruk op hun zoon of dochter. En dan nog maar te zwijgen over scholen. Excellente prestaties zijn dwingend geworden en hebben prioriteit. Want daar kan een school zich mee onderscheiden.

Een focus op kennis en prestatiegerichtheid dus. De toekomst stelt zeer zeker hoge eisen aan het individu. Is kennis dan de belangrijkste vaardigheid? Vooral in een maatschappij waarin robots steeds meer taken uit handen gaat nemen? Minister Asscher zei onlangs “Als robots laaggeschoold en routinematig werk gaan overnemen, moeten wij onze jeugd opleiden voor het andere werk. Niet trainen op routine, maar op het onverwachte. Niet op feiten, maar op creatief  analyseren en nieuwe wegen zoeken. En uiteraard in op een goede omgang met de geautomatiseerde wereld”.

fotoHet toverwoord is misschien wel ‘positiviteit’. Onderzoek laat immers zien dat positieve emoties, creativiteit vergroten en meer soepelheid bieden in de omgang met veranderingen. Succes draagt daarin iets bij aan geluk, maar andersom draagt geluk meer bij aan succes. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar ouderen van nu. Mensen die toentertijd leefden met angstgevoelens, hebben niet geleerd hoe ze met bijvoorbeeld de computer overweg moeten gaan en kijken nu nog steeds toe. Terwijl mensen die positief en bereid waren nieuwe technieken uit te proberen en daardoor het risico durfden te lopen dat het misschien zou kunnen mislukken, hebben het computeren nu onder de knie en durven eerder nieuwe uitdagingen aan te gaan.

Oké, positiviteit dus en de angst cultuur in de ban. Om dat te bewerkstellen is de rol van de docent cruciaal. De docent fungeert als een soort van rolmodel. Volgens Brits onderzoek hebben de gelukkig leraren, leerlingen die de hoogste cijfers halen. De docent dient dus iemand te zijn die positiviteit uitstraalt en met dit gedachtegoed zijn onderwijs vorm geeft en studenten begeleidt. Een gelukkige docent voelt zich zelf vaak ook beter en is minder vaak geërgerd of boos en is zelfs gezellig, wat ten goede komt aan het gevoel van de student en diens zelfverzekerdheid. Eigenlijk vertel ik niets nieuws, dat besefte ik vooral na het lezen van de volgende zinnen die stammen uit een boek van schrijver Theo Thijsen (1879-1943) “M’n heerlijke, lieve, lastige stel, ik weet eigenlijk maar één ding: het jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben, behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat jullie nooit zeggen”.

utrecht-1210_6Kortom….Doe de angstcultuur van het onderwijs in de ban. Een dergelijke cultuur is niet meer van deze tijd. Introduceer ‘positief onderwijs’ en draag daarmee bij aan de ontwikkeling en vaardigheden van de lerende dat past bij de huidige en toekomstige maatschappij. Met cognitief onderwijs is niets mis maar ‘stel het mentaal kapitaal van de leerling centraal in het onderwijs en laat docenten proberen het goede voorbeeld te geven’ aldus Bergsma en Boerefijn (2014).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s